آموزش شیرین ترین زبان جهان یعنی زبان آذری

 آموختن زبان شيرين تركي خيلي آسان است

سلام. يورولمياسيز/ سلام خسته نباشيد

زبان تركي يكي از زبانهايي است كه علاوه بر ايران در چندين كشور دنيا از جمله تركيه, جمهوري آذربايجان, بيشتر جمهوري هاي قفقاز و حتي در چندين كشور اروپايي مانند آلمان, فرانسه و ... به عنوان يكي از زبانهاي مطرح كاربرد دارد زيرا در آن كشورها تعداد زيادي ترك به عنوان اقليت قابل توجه زندگي مي كنند كه داراي حق و حقوق فرهنگي خود مي باشند. علاوه بر آن با توجه به اينكه تمامي افعال زبان تركي از يك قاعده واحد تبعيت مي كنند و داراي ريشه هستند بنابراين هم ياد گرفتن آن آسان است و از سوي ديگر با يادگرفتن يك لهجه از زيان تركي قادر خواهيد بود با افرادي كه به لهجه هاي مختلف تركي صحبت مي كنند ارتباط برقرار كنيد.  بنابر اين در اين سايت آنچه كه براي يك شخص براي برقراري ارتباط و انجام امور روزمره به زبان تركي لازم است, در قالب درس هاي مختلف آورده خواهد شد. اميد كه در اين زمينه موفقيت هايي حاصل گردد.

درس 1  (اعداد)

اعداد در تركي از يك قاعده خاصي پيروي مي كند كه يادگيري آن را آسان مي كند. شما ابتدا اعداد زير را به خاطر بسپاريد:

    1= بير 2= ايكي 3= اوچ   4= دؤرد   5= بئش 6= آلتي  7= يئددي  8= سگگيز 9= دوققوز

 10= اون  20= ايييرمي  30= اوتوز  40= قيرخ  50= اَللي 60= آتميش  70= يئتميش  80= هشتاد 90= دوخسان   100= يوز  200= ايكي يوز  300= اوچ يوز  400=دؤرد يوز  و الي آخر  1000= مين  1000000= ميليون  1000000000= ميليارد

حالا كه اين اعداد را به خاطر سپرديد (سطر اول اعداد از 1 تا 9 و سطر دوم اعداد ده تا ميليارد)

اكنون شما مي توانيد با اضافه كردن اعداد به همديگر, عدد مورد نظر خود را بسازيد به عنوان مثال براي ساختن عدد 11 شما فقط عدد 10 و 1 را يكجا مي آوريد. به مثالهاي بيشتر توجه كنيد:

21= ايييرمي بير    32= اوتوز ايكي   105= يوز بئش   1002= مين ايكي  2004= ايكي مين دؤرد

اكنون شما شيوه شمارش در تركي را ياد گرفتيد. اين مهم را به شما تبريك مي گويم.  ساغ اول

منتظر درس بعدي باشيد كه در مورد تعارفات روزمره خواهد بود.

درس دوم (احوال پرسي)

اميدوارم كه اعداد را ياد گرفته باشيد. در درس امروز به دنبال يادگرفتن تعارفات روزمره و احوال پرسي به زبان تركي هستيم. لطفا جملات زير را به خاطر بسپاريد:

نئجه سن = حال شما چطوره

ساغ اول سيز نئجه سيز = زنده باد شما چطورين

سحريز خير اولسون = صبح شما به خير

گله جه گيز خير = عاقبت شما به خير

اوشاقلار نئجه دير= بچه ها چطورن

سلام لاري وار سيزين كي لر نئجه دير = سلام دارن بچه هاي شما چطورن

بويورون = بفرماييد

خوش گؤرموشوخ = چشم مان روشن

خوش گليبسيز = خوش آمدين

آدين نه دير = اسم تان چيه

منيم آديم  ايضا دير = اسم من رضا است

نه گؤزل آد = چه اسم خوبي

چوخ ايستيرديم سيزي گؤرم = خيلي دلم مي خواست شما را ببينم

در زبان تركي از اين تعارفات زياد است. در قالب بحث هاي بعدي به آنها خواهيم پرداخت. اما چندين واژه را كه امروز در مكالمه بالا به كار برديم دوباره مرور مي كنيم.

سيز = شما ,  اولسون =باشد , اوشاق = بچه, اوشاقلار= بچه ها,  گؤرمك = ديدن , گؤرميشوخ= ديده ايم,  گؤزل= زيبا,  چوخ= خيلي,  ايسته مك= خواستن , ايستيرديم= مي خواستم,  آد= اسم

اميد كه از امروز بتوانيد با دوستان ترك زبان خود حداقل چند كلمه به تركي خوش و بش كنيد. درس بعدي به گفتگو در مورد آب و هوا خواهد پرداخت. ساع اولون شاد قالين / سلامت باشيد شاد بمانيد

 

درس سوم ( آب و هوا)

با سلام دوباره نئجه سيز؟ حاليز ياخجي دي. به به شما دارين تركي رو ياد مي گيرين. امروز مي خوام در مورد آب و هوا با شما صحبت كنم. ابتدا كلمات زير را را خاطر بسپارين.

هاوا= هوا

بوگوٍِِن (bugün)= امروز

صاباح= فردا

دونن (dünan)= ديروز

ايستي= گرم

سُيوخ (soyukh)= سرد

سرين= خنك

شاخدا= بسيار سرد سوزان

سازاخ= باد سرد

قار= برف

ياغيش= باران

دومان= مه   براي واژه مه در زبان تركي بيش از 12 معادل وجود دارد كه انواع مختلف مه مي باشد

بولوت= ابر

گون (gün)= آفتاب - خورشيد - روز

آي= ماه

اولدوز= ستاره

اكنون براي شما تازه كاران يك قاعده اي را خواهم گفت كه با استفاده از آن به راحتي وضعيت هوا را به دوستان خود تعريف كنيد. به جمله زير توجه كنيد:

هاوا نئجه دي= هوا چطوره

هاوا بولوت دي= هوا ابري است

شما مي توانيد تا زماني كه تركي را خوب ياد گرفته ايد صرفا يك فعل  دي (di) را به وضعيت مورد نظر خود بعد از هاوا اضافه كنيد و دوست خود را در جريان وضعيت هوا قرار دهيد.

مانند :   ايضا! بوگون هاوا ايستي دي = رضا! امروز هوا گرم است

يا : تبريزين هاواسي چوخ سرين دي= هواي تبريز خيلي خنك است

اميدوارم كه درس امروز را ياد گرفته باشيد. ساغ اول/ شاد ياشا

درس بعدي در مورد قرار ملاقات خواهد بود

درس  چهارم (قرار ملاقات)

سلام, اميدوارم كه حالتون خوب باشه. امروز مي خواهيم با شما به زبان تركي قرار بگذاريم. و شما بتوانيد با دوستان خود قرار بگذاريد.ابتدا به مكالمه زير توجه كنيد:

- سلام

-سني گؤرمك ايستيرم / مي خواهم شما را ببينم

-منده ايستيرديم سني گؤرم/ من هم مي خواستم شما را ببينم

- هاچان گؤره بيله ره م / كي مي توانم ببينم

- صاباح آخشام / فردا عصر

- بو گون ساعات اون ايكي ده  اولماز؟ / امروز ساعت دوازده نمي شه؟

اولسون بوگون گله ره م / باشه امروز مي آيم

شما با استفاده از اين مكالمه مي توانيد انواع قرار ها را نمونه سازي كنيد در صحبت با دوستان ترك زبان خود استفاده نماييد. در قرار ملاقات چندين واژه اساسي است. توجه كنيد:

هاچان = كي   مثال: هاچان گله جكسن= كي مي آيي؟

هارا= كجا       مثال: هارا گَليم= كجا بيايم

آخشام= عصر  مثال: آخشام اولدو= عصر شد

گئجه= شب    مثال= دونن گئجه سنه زنگ  ووردوم= ديشب به تو زنگ زدم

ائو (ev)= خانه       مثال= سني ائوه چاغيريرام= تو را به خانه دعوت مي كنم

ائشيگ (eshig)= بيرون      مثال=ائشيگ ايستي دي= بيرون گرم است

اميد وارم كه امروز هم توانسته باشيم چيزهايي را به شما ياد بدهيم. هله ليك= فعلا

جلسه بعد در مورد خوردني ها با شما صحبت خواهيم كرد

درس پنجم (ميوه ها)

در پايين اسم چند ميوه به تركي آروده مي شود:

سيب: آلما          نار: انار                     هيوا: به               قارپوز: هندوانه

قوون: خربزه               گيله نار: آلبالو

مثالها:  من آلما ايستيرم: من سيب مي خواهم

آلما يئمه لي دير: سيب خوردني است

دونن يولداشيم منه گيله نار وئردي: ديروز دوستم به من آلبالو داد

ايستيرسن سنه نه آليم؟: مي خواهي  برات چي بگيرم؟

 من آلما سويو سويرم:  من آب سيب دوست دارم

اولسون: باشد                          داها نه ايستيرسن: ديگه چي مي خواهي

ساغ اول بير زاد ايسته ميرم: زنده باد چيز ديگري نمي خواهم

نار سئوه رسن؟: آيا انار دوست داري؟    نار سويو اولسا ياخچي اولار: آگر آب انار باشد بهتر است

اولسون بويورون: باشد بفرماييد

درس ششم (تعريف و تعارف)

افراد براي اينكه ميزان علاقه مندي خود را به دوست خود نشان بدهد از الفاظ مختلفي استفاده مي كند ببينيد:

من سني چوخ ايستيرم: من خيلي تو را دوست دارم

آوخ! ساغ اول من سني چوخ راخ:‌ اوه زنده باد من تو را بيستر

اكنون برخي واژگان مربوطه را ملاحظه فرماييد:

ساغ اول:‌زنده باد

گؤزل: زيبا ،‌ خوش تيپ

گؤيچك: خوشگل

سن نه گؤزل سن: تو چقدر زيبايي

بير داناسان: يكدانه اي

تايسيز: بي نظير

سن اولماسان منده اولامام: تو نباشي من هم نمي توانم باشم

سن منيم هر زاديم سان: توهمه چيز من هستي

سني سئويرم: عاشق تو هستم

منده سني چوخ سئويرم: من هم تو را خيلي دوست دارم

سنسيز داريخيرام: بدون تو دلم مي گيرد

داريخيرام: دلم مي گيرد

بويور: بفرما              سنين تاين يوخدي: تونظيري نداري

درس هفتم  (خوابيدن و بيدار شدن)

د ر اين درس اصطلاحات مربوط به خوابيدن و بيدار شدن به شما خواهم نوشت. چنانچه مايل هستين ابتدا اين واژه ها را به خاطر بسپاريد:

اوياغ: بيدار     يوخو: خواب    يوخولو(yuxuloo): خواب آلود     تئز (Tez): زود    گئجه: شب    

 گونش (günash): آفتاب   گوندوز (gündüz):‌ روز

اويات : بيدار كن    يوخلا: بخواب    

من يورولموشام: من خسته ام      يوخوم گلير: خوابم مي آيد       بو گئجه تئز ياتاجاغام: امشب زود خواهم خوابيد    صاباح گرك تئز اويانام: فردا بايستي زود بيدار شوم

گوندوز چوخ ايشله ميشم: روز زياد كار كرده ام     سن اوياخسان؟: تو بيداري؟   يوخ منده ايستيرم يوخليام: نه من هم مي خواهم بخوابم    گئجه ز خير: شب تان به خير

نيه دانيشميسان: چرا حرف نمي زني     يوخولويام: خواب آلو هستم      گئجه ياخجي ياتا بيلدين؟: آيا شب تونستي خوب بخوابي   يوخو گؤردوم: خواب ديدم

در زبان تركي حالت هاي مختلف خواب و بيداري داراي اصطلاحات مخصوصي است. به اصطلاحات زير توجه كنيد:

يوخلاميشام: خوابيده ام     ياتميشام: دراز كشيده ام به قصد خواب        اوزانميشام: دراز كشيده ام به قصد استراحت نه خواب      مورگولورم (mürgülüram): چرت مي زنم

اويانميشام:  كاملا بيدارشده ام         آييلميشام: از خواب بيدار شده ام ولي هنوز دراز كشيده ام      (يوخودان) دورموشام: (از خواب) بيدار شده و سرپا هستم  

در هشتم  ( صحبت در مورد عيد نوروز)

در اين درس با صحبت كردن در مورد عيد نوروز يا هر عيد ديگري آشنا خواهيد شد. ابتدا اين واژه ها را به خاطر بسپاريد.

بايرام: عيد     ايل: سال   يِني (yeni): تازه    آي: ماه     گون (gün): روز     گؤروش: ديدار    شَنليك: شادي      آتا: پدر   آنا: مادر     باجي:خواهر      داداش يا قارداش: برادر   گؤيَرتي : سرسبزي  چؤل: صحرا    داغ: كوه    گؤرمه لي: ديدني

بايراميز مبارك اولسون: عيدتان مبارك باد

بايرمدا هارا گئدميشدين: عيد به كجا رفته بودين

گئدديم آتا - آنامي گؤردوم: رفتم پدر- مادرم را ديدم

داها هاردان گؤروش ائتدين: ديگر از كجا ديدن كردي

داغا گئتديم. داداشيم نان چؤله گئتدوخ: به كوه رفتم. با برادرم به صحرا رفتيم

چؤل بوتون گؤيرتي دي: صحرا تمام سرسبزي بود

هانسي گون ائوه قاييتدين: چه روزي به خانه برگشتي

آيين آلتي سي: در ششم ماه              هانسي آيين: كدام ماه            فروردين!

بو گون آيين نئچه سيدي: امروز چندم ماه است         اون دؤردي: چهاردهم           ايندي هارداسان: الان كجايي     من ايشليرم: من كار مي كنم

 در آخر یک سلام و احوال پرسی با خود من

سلام ایضا نئجه سن سحرين خير اولسون هاچان گلدین کیلاسا: سلام رضا صبح به خیر کی اومدی کلاس

Azeri Alifba

جدول مقایسهٔ الفبای آذربایجانی[۱۴]

عربی

لاتین

سیریلیک

لاتین

تا ۱۹۲۹

۱۹۲۹–۱۹۳۹

۱۹۳۹–۱۹۹۱

از۱۹۹۱

A a

А а

A a

B b

Б б

B b

C c

Ҹ ҹ

C c

چ

Ç ç

Ч ч

Ç ç

D d

Д д

D d

ائ

E e

Е е

E e

ه (فتحه)

Ə ə

Ә ә

Ə ə

F f

Ф ф

F f

گ

G g

Ҝ ҝ

G g

Ƣ ƣ

Ғ ғ

Ğ ğ

ﺡ,ﻩ

H h

Һ һ

H h

X x

Х х

X x

ای

Ь ь

Ы ы

I ı

I i

И и

İ i

ژ

Ƶ ƶ

Ж ж

J j

K k

К к

K k

Q q

Г г

Q q

L l

Л л

L l

M m

М м

M m

N n

Н н

N n

O o

О о

O o

ؤ

Ɵ ɵ

Ө ө

Ö ö

پ

P p

П п

P p

R r

Р р

R r

ﺙ,ﺱ,ﺹ

S s

С с

S s

Ş ş

Ш ш

Ş ş

ﺕ,ﻁ

T t

Т т

T t

U u

У у

U u

Y y

Ү ү

Ü ü

V v

В в

V v

ی

J j

Ј ј

Y y

ﺫ,ﺯ,ﺽ,ﻅ

Z z

З з

Z z

در سال ۱۹۳۹ الفبای لاتین کنار گذاشته شده و خط سیریلیک روسی جایگرین خط لاتین گردید. در ضمن تدریس زبان روسی در تمام مدارس اجباری اعلام شد. یکی از دلایل تغییر دوبارهٔ خط در این دوره و عدم هماهنگی بین گروههای زبانی مشترک در تدوین الفبای جدید می‌تواند بر اثر سیاست تجزیه کردن ملتها و ممانعت از احساسات ملی‌گرایانه باشد. ترس استالین که ازاتحاد و قدرت گرفتن دوبارهٔ مسلمانان -که اغلب آنها ترک بودند- سرکوب زبانهای غیرروس در محدودهٔ جغرافیای اتحاد شوروی با جایگزینی زبان روسی به شدت ادامه یافت که تا سقوط این اتحادیهٔ در ۱۹۹۱ ادامه داشت؛ ولی بعضی از این جمهوریها پس از استقلال خود در سال ۱۹۹۱ الفبای خود را دوباره به لاتین بر گرداندند.

آثار مکتوب زیادی به زبان آذربایجانی با الفبای عربی بر جای مانده‌است که تمامی این کتب هنوز به خط لاتین در دسترس نیستند. خط لاتین آذربایجانی با چند حرف اضافه (x,q,ə) یعنی (اَ، ق، خ) اندکی با خط لاتین ترکی استانبولی متفاوت است. در ایران زبان آذربایجانی با الفبای عربی نوشته می‌شود. البته از الفبای لاتین نیز بعضاً در اینترنت استفاده می‌شود. در حال حاضر زبانهای ترکی که از الفبای لاتین استفاده می‌کنند، عبارتند از ترکی آذربایجانی (جمهوری آذربایجان)، ترکی ترکیه، ترکمنی، قزازقی،ازبکی، اویغوری(بخشا)، گاگاوز(مولداوی)، تاتار و چند جمهوری خودمختار در روسیه.

معرفی جمهوری آذربایجان

جمهوری آذربایجان

 

Azərbaycan Respublikası
جمهوری آذربایجان

شعار ملی:

سرود ملی: سرود ملی جمهوری آذربایجان

پایتخت
 - مختصات جغرافیایی

باکو

40°22′ N 49°53′ E

بزرگ‌ترین شهر

باکو

زبان رسمی

ترکی آذربایجانی

نوع حکومت

رئیس جمهور
نخست‌وزیر

جمهوری
الهام علی‌اف
آرتور راسی‌زاده

استقلال
• اعلام استقلال
• رسمیت استقلال

از شوروی
۸ شهریور ۱۳۷۰
۲۶ مهر ۱۳۷۰ (۱۹۹۱)

مساحت
 - کل
 
 - آبها (%)

 
‪۸۶،۶۰۰ km² ‫(۱۱۳ام)

۱،۶٪

جمعیت
 - برآورد ۱۳۸۷
 - تراکم جمعیت

 
‪۸٫۷۳۰٫۰۰۰ ‫(۹۱ام)
‪۹۷/km² ‫(۱۰۰ام)

تولید ناخالص داخلی
(برابری قدرت خرید)
 - کل
 - سرانه

براورد ۱۳۸۶

۶۵٫۵۲۳ میلیارد دلار (۷۷ام)
۸،۹۵۸ دلار (۸۸ام)

شاخص توسعه انسانی (۱۳۸۶)

۰٫۷۴۶ (۹۸ام) – میانه

واحد پول

منات (‏AZN)

منطقه زمانی
 - در تابستان (DST)

EET (UTC+۴)
EEST (UTC+۵)

دامنه اینترنتی

.az

پیش‌شماره تلفن

+۹۹۴

جمهوری آذربایجان (به آذربایجانی: Azərbaycan Respublikası) کشوری در منطقهٔ جغرافیایی قفقاز و در گذرگاه اروپا و آسیای جنوب غربی و در کنار دریای خزر می‌باشد. پایتخت آن باکو است.

کشورهای همسایهٔ جمهوری آذربایجان عبارت‌اند از: ایران در جنوب، ارمنستان و ترکیه در غرب، گرجستان در شمال غربی، و روسیه در شمال. همچنین این کشور دارای مرز آبی با کشورهای ترکمنستان و قزاقستان در کنارهٔ دریای خزر نیز هست.

جمهوری خودمختار نخجوان که از خاک اصلی جمهوری آذربایجان جدا مانده و استان خودمختار قره‌باغ کوهستانی نیز واحدهای فدرال جمهوری آذربایجان هستند. ناحیهٔ قره‌باغ و هفت بخش پیرامون آن واقع در جنوب غربی جمهوری آذربایجان در جریان جنگ قره‌باغ، به اشغال نیروهای ارمنستان درآمده‌است.[۱]

نوع حکومت جمهوری آذربایجان، جمهوری پارلمانی چند حزبی با یک مجلس قانون‌گذاری است. جمهوری آذربایجان سکولار است و از سال ۲۰۰۱ به عضویت شورای اروپا درآمده‌است. بیشتر جمعیت جمهوری آذربایجان مسلمان شیعه هستند. 92%[۲] جمعیت آن ترک‌زبان هستند. در کنار زبان ترکی آذربایجانی (زبان رسمی)، زبان‌های روسی، ارمنی، کردی، تالشی، تاتی، عبری، و لزگی نیز صحبت می‌شود.

  •  

وجه تسمیه

نام آذربایجان از کلمهٔ «آتروپات» (از ایالات هخامنشی) گرفته شده‌است. این کلمه شکل یونانی نام آذربایجان به زبان مادی و به معنی تحت حمایت آتش مقدس است. نام آتروپات توسط استرابو، مورخ یونانی آورده شده و در متون پهلوی نیز به صورت آذربادگان آمده‌است.

منطقه‌ای که امروز «جمهوری آذربایجان» نامیده می‌شود، در گذشته به نام آلبانیای قفقاز یا آران و شیروان نامیده می‌شد. و اصولا آن سوی رود ارس تا سال 1297 (۱۹۱۸ میلادی) کمتر به نام آذربایجان خوانده می‌شد، بلکه آذربایجان بیشتر به مناطق شمال غربی ایران اطلاق می‌شد. در سال 1297 با فروپاشی روسیه تزاری در مناطق مسلمان نشین قفقاز جنوبی جمهوری دمکراتیک آذربایجان تشکیل شد و از آن پس برای این منطقه نام آذربایجان به کار گرفته شد.

 

 

جغرافیا

توپوگرافی جمهوری آذربایجان

جمهوری آذربایجان در جنوب رشته کوه‌های قفقاز و شمال رودخانه ارس و در کنار دریای خزر واقع شده‌است. سه رشته‌کوه قفقاز بزرگ در شمال، قفقاز کوچک در غرب، و کوه‌های تالش در جنوب این کشور را احاطه کرده‌است و قله بازاردوزو (Bazardüzü) بلندترین نقطه آن است. نواحی میانی شامل جلگه‌های آران میانی، مغان و میل و سواحل دریای خزر کم ارتفاع و پست بوده و ارتفاع در پست ترین قسمت ۲۸ متر پایین‌تر از سطح دریاهای آزاد است. جمهوری آذربایجان یک کشور محاط در خشکی است. این کشور در پیرامون دریای خزر، که یک دریای بسته‌است، واقع شده و طول خط ساحلی آن ۸۰۰ کیلومتر است.

مرزها

رودها[۳]

  • آقستافا
  • ارس
  • پیرساعت
  • ترتر
  • توریان
  • سامور
  • سومقاییت
  • قابیرری
  • قانیخ
  • کورا
  • ویلش
  • هکری

جستار وابسته:فهرست رودخانه‌های جمهوری آذربایجان

دریاچه‌های داخلی[۴]

دریاچه‌ای در منطقهٔ قبله

  • دریاچهٔ آجی‌نئور
  • دریاچهٔ آلاگول
  • دریاچهٔ بیوک‌شور
  • دریاچهٔ جاندارگول
  • دریاچهٔ حاجی‌قبول
  • دریاچهٔ ساری‌سو
  • دریاچهٔ سد ارس
  • دریاچهٔ سد سرسنگ
  • دریاچهٔ سد شمکیر
  • دریاچهٔ سد مینگچویر
  • دریاچهٔ گوی‌گول
  • دریاچهٔ مارال‌گول
  • دریاچهٔ ماسازیر

جزایر

جزایر متعلق به جمهوری آذربایجان در دریای خزر عبارتند از:

  • جزیرهٔ بوللا
  • جزیرهٔ چیکیل
  • جزیرهٔ چیلو
  • جزیرهٔ زنبیل
  • جزیرهٔ سنگی مغان
  • جزیرهٔ گیل
  • جزیرهٔ گیلین‌یانی
  • جزیرهٔ پیراللهی
  • جزیرهٔ قاراسو
  • جزیرهٔ قوم
  • جزیرهٔ نارگین
  • جزیرهٔ وولاف

پارک‌های ملی

قوچ قفقازی

  • پارک ملی آبشرون
  • پارک ملی آق‌گول
  • پارک ملی آلتی‌آغاج
  • پارک‌ ملی اردوباد
  • پارک ملی شیروان
  • پارک ملی هیرکان

آب و هوا

از لحاظ آب و هوایی، جمهوری آذربایجان دارای چندین نوع آب و هوای مختلف است. درجه هوای متوسط در مناطق جلگه‌ای شمال و شرق کشور تا ۶ سانتیگراد در زمستان و ۲۶ سانتیگراد در تابستان می‌رسد، در حالیکه در مناطق کوهستانی غربی زمستانها تا ۹- در زمستان و ۱۲ درجه سانتیگراد در تابستان می‌رسد. بطور کلی شمال و شرق کشور دارای آب و هوای نسبتاً خشک و کوهستانی است در حالیکه منطقه جنوب شرقی آب و هوای مرطوب و ملایم تری دارد. مناطق غربی و شمالی و جنوبی شامل قره باغ و شمال شرقی جمهوری خودمختارنخجوان، دامنه کوههای قفقاز و ناحیه لنکران-آستارا و کوههای تالش بسیار مرطوب هستند. مناطق مرکزی شامل جلگه‌های وسیع مستعد کشاورزی است که توسط رود کورا آبرسانی می‌شوند.

تقسیمات کشوری

جمهوری آذربایجان به ۵۹ بخش، ۱۱ شهر و ۱ جمهوری خودمختار تقسیم شده‌است. جمهوری خودمختار نخجوان دارای ۷ بخش است و بدین ترتیب، این کشور جمعاً به ۶۶ بخش تقسیم شده‌است. علاوه بر این این کشور به ۱۰ ناحیه اقتصادی تقسیم شده‌است. نواحی اقتصادی جمهوری آذربایجان عبارتند از:

  • آبشوران
  • قوبا-خاچماز
  • داغلیق شیروان
  • شکی-زاکاتالا
  • گنجه-قازاخ
  • یوخاری قاراباغ
  • کلبجر-لاچین
  • کورا
  • کورای مرکزی
  • لنکران-آستارا

جستار وابسته: فهرست شهرهای جمهوری آذربایجان

شهرهای مهم

ده شهر مهم و پرجمعیت جمهوری آذربایجان عبارتند از:[۵] (جمعیت شهرها در سال ۲۰۰۷، داخل پرانتز نوشته شده‌است)

تاریخچه

دوران باستان

حدود نه قرن پیش از میلاد اقوام آریایی (مادها) در این سرزمین سکنی گزیدند و در قرون هفتم و هشتم پس از شکست ایرانیان و سقوط دودمان ساسانی، اعراب بر این سرزمین مسلط شدند.

سلجوقیان

در دوره سلجوقیان حکمرانان محلی آذربایجان که خراج گزار سلجوقیان بودند این سرزمین را اداره می‌کردند. دوران سلجوقیان دوران شکوفای ادبیات فارسی در منطقه آران و شیروان است. مشهورترین شاعران این دوران، نظامی گنجوی و خاقانی شروانی می‌باشند.

حمله مغول و تیمور

در قرون سیزده و چهارده میلادی با هجوم مغولها و تاتارها(تیمور لنگ)سلسله‌های محلی ور افتادند. در قرن پانزده میلادی خانات محلی تحت سلطه آق قویونلو‌ها، تا به سلطنت رسیدن شاه اسماعیل صفوی به قسمت عمده اران، شروان و قره باغ تسلط داشتند. آران و شروان (جمهوری آذربایجان) جزو اولین مناطقی بود که شاه اسماعیل یکم صفوی تحت سلطه خود در آورد. بعد از جنگ تاریخی چالدران این منطقه به اشغال ترکان عثمانی درآمد تا دو باره هشتاد سال بعد ایرانیان(شاه عباس) موفق به بازپسگیری این منطقه شدند.

افشاریه و قاجاریه

در قرون بعد تحت حکومت افشاریه و سپس این سرزمین در داخل حکومت قاجاریه قرار داشته که در نهایت به سال ۱۲۰۷ خورشیدی در پی پیمان ترکمانچای میان ایران و روسیه از ایران جدا و به ضمیمهٔ روسیه تزاری شد.

جمهوری دمکراتیک آذربایجان در سال ۱۹۱۸ بدنبال فروپاشی روسیه تزاری اعلام موجودیت کرد. رهبری این جمهوری را محمد امین رسولزاده از حزب مساوات آذربایجان بر عهده داشت. سران این دولت نام آذربایجان را بر این جمهوری گذاشتند که با اعتراض روشنفکران ملی ایرانی آذربایجان روبرو شد. ولی به دلیل ضعف ایران و پشتیبانی بلشویکها نتیجه بخش نبود.

در اتحاد جماهیر شوروی

از سال ۱۹۲۰ با پیروزی بلشویکها جمهوری آذربایجان یکی از جمهوری‌های تشکیل دهنده اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود.

استقلال

جمهوری آذربایجان در روز ۳۰ اوت ۱۹۹۱ در خلال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی اعلام استقلال نمود.

اقتصاد

بانک ملی (مرکزی) جمهوری آذربایجان

نرخ رشدجمعیت: ۵۲/۰

متوسط تولید ناخالص داخلی:۳۴۰۰ دلار

نرخ رشد اقتصادی:۱۰٫۲ (۲۰۰۴)

جمهوری آذربایجان در مقایسه با جمهوریهای تازه استقلال یافته اطراف خود در اثر بهره برداری از منابع نفتی و سرمایه گزاری پس از استقلال توسعه بیشتری پیدا کرده‌است. با وجود این بعد از استقلال این کشور، تورم فزاینده ناشی از آثار جنگ قره‌باغ همراه با سیاست‌های آزادسازی قیمت‌ها و خصوصی سازی اقتصاد موجب شد که مردم جمهوری آذربایجان تحت فشارهای شدید اقتصادی قرار گیرند و قدرت خرید آنها به سرعت کاهش یابد ولی از سال ۱۹۹۶ میلادی، افزایش درآمدهای حاصل از قراردادهای نفتی بین المللی، روند رو به رشد سرمایه گذاری خارجی، اعتبارات صندوق بین المللی پول و بانک جهانی و مساعدت کشورهای اروپایی موجب شد تا اقتصاد نابسامان این کشور کمی رو به بهبود گذارد.

جمهوری آذربایجان برای ثبات بخشیدن به اوضاع اقتصادی با کمک صندوق بین المللی پول دو برنامهٔ اقتصادی را به اجرا درآورده و توانسته‌است میزان تورم را کاهش دهد.میزان تورم در این کشور از ۴۱۱ درصد در سال ۱۹۹۵ میلادی به ۲۰ درصد در سال ۱۹۹۶ میلادی و ۷/۳ درصد در سال ۱۹۹۷ و صفر درصد در سال ۱۹۹۸ میلادی و (۵-) درصد در نیمه نخست سال ۲۰۰۰ میلادی کاهش یافته‌است.

انجام اصلاحات اقتصادی در این کشور و آزادسازی تجارت موجب پاگیری طبقه جدیدی از تجار و صاحبان صنایع با سرمایه‌های اندک شد.با این حال نباید فراموش کرد که این کشور در مرحله گذار از اقتصاد متمرکز کمونیستی به اقتصاد بازار است و هنوز بخش‌هایی از اقتصاد کشور به شیوه سابق اداره می‌شود.

چنین به نظر می‌رسد که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق تاکید دولت جمهوری آذربایجان در بخش اقتصادی بیشتر بر توسعه فعالیتهای نفتی بوده‌است.

 

کشاورزی

جمهوری آذربایجان تولیدکنندهٔ مواد کشاورزی نظیر غلات، پنبه، توتون، سیب زمینی، میوه‌ها، سبزی‌ها و چای می‌باشد.

در زمان اتحاد جماهیر شوروی توسعه کشاورزی نیمه مکانیزه در جمهوری آذربایجان مورد تاکید قرار داشت. خشکسالی‌های پی در پی چند سال اخیر تا حد زیادی در انگیزه توسعه بخش کشاورزی جمهوری آذربایجان خلل ایجاد کرده و خسارات فراوانی در این بخش به بار آورده‌است. البته در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی سرمایه گذاری‌های کلانی در این بخش صورت گرفت.

سال‌های ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۵ میلادی اوج رونق کشاورزی در جمهوری آذربایجان بود. در اواسط ۱۹۸۰ میلادی این جمهوری حدود ۱۸ درصد از کل نیازهای موادغذایی، ۷ درصد محصول پنبه، ۵/۲۲ درصد از تنباکو و ۲۱ درصد انگور اتحاد جماهیر اتحاد جماهیر شوروی سابق را تولید می‌کرد.اما پس از استقلال، میزان تولید محصولات کشاورزی و دامی کاهش چشمگیری داشته‌است. کمبود منابع مالی برای تأمین کود، بذر، تجهیزات و ماشین آلات و فقدان سیستم مدیریتی کارآمد از دلایل عمده این کاهش است. جمهوری آذربایجان با کمک کارشناسان بانک جهانی و صندوق بین المللی پول و با اجرای برنامه‌های خصوص سازی و واگذاری زمین‌های زراعی و اختصاصی یارانه سوخت به کشاورزان درصدد توسعه بخش کشاورزی برآمده‌است

علیرغم وجود زمینه‌های مساعد کشاورزی، در شرایط کنونی این جمهوری مجبور به واردات ۴۰۰ میلیون دلار مواد غذایی در سال است.

صنعت

استخراج نفت خام و گاز طبیعی، تولید فرآورده‌های نفتی، صنایع فلزی، ماشین آلات و ماشین‌های فلزکاری، استخراج سنگ آهن، تولید سیمان، صنعت مواد غذایی، مواد شیمیایی و پتروشیمی و منسوجات مهم‌ترین فعالیت صنعتی این کشور را تشکیل می‌دهد.

طبق برآورد ژوئیه سال ۲۰۰۰ میلادی میزان تولید ناخالص داخلی (GDP) جمهوری آذربایجان حدود ۵ میلیارد دلار بود که تولیدات کشاورزی ۸/۱۸ درصد، تولیدات صنعتی ۸/۴۲ درصد و فعالیتهای خدماتی ۳/۳۸ درصد از آن را تشکیل می‌داد.اگرچه میزان تولید ناخالص داخلی جمهوری آذربایجان در سال ۱۹۹۸ میلادی حدود ۴ میلیارد دلار بود ولی بالا رفتن قیمت جهانی نفت خام منجر به ترقی میزان تولید ناخالص داخلی این کشور شده‌است.میانگین رشد تولید ناخالص داخلی جمهوری آذربایجان در فاصله سالهای ۱۹۹۰ تا۱۹۹۸ میلادی (۸۵/۱۰-) درصد بود ولی این میزان در انتهای سال ۱۹۹۹ میلادی به ۱۰ درصد افزایش یافت ودر سال ۲۰۰۰به۱/۱۱درصد رسید.(The states man year book، ۲۰۰۳.p.۲۴۸) همچنین متوسط درآمد سرانه مردم از تولید ناخالص داخلی این جمهوری در سال ۲۰۰۳ به ۳۴۰۰ دلار رسید.

از تعداد بالای مهاجرین و آوارگان (حدود ۷۰۰ هزار نفر) در جمهوری آذربایجان باید به عنوان یکی از بزرگ‌ترین معضلات اقتصادی این کشور نام برد. تأمین مخارج این گروه از افراد بخشی از درآمدهای نفتی جمهوری آذربایجان را صرف خود می‌کند. همچنین صنایع این کشور قدیمی و فرسوده‌است و هزینه بالای استهلاک صنعتی در این کشور مانع از سرعت توسعه اقتصادی آن شده‌است.

صادرات این کشور علاوه بر محصولات کشاورزی شامل کالاهای صنعتی، مواد غذایی، ماشین آلات و ماشین‌های فلزکاری، محصولات نساجی، نفت وگاز و مواد شیمیایی و پتروشیمی می‌باشد. در مقابل، جمهوری آذربایجان به واردات محصولات صنایع غذایی، ماشین آلات صنعتی وفلزکاری، برخی مواد غذایی، ماشین آلات تولید فلزات غیرآهنی و آهنی وبرخی محصولات کشاورزی نیاز دارد.جمهوری آذربایجان برای سروسامان بخشیدن به وضعیت اقتصادی خود تلاش‌های دامنه داری برای جذب سرمایه‌های خارجی به ویژه در بخش نفت و گاز به عمل آورده‌است. با وجود ذخایر غنی نفت و گاز در جمهوری آذربایجان، این بخش از اهمیت بسزایی در آیندهٔ اقتصاد این کشور برخوردار است.

مطابق گزارش سازمان‌های اقتصادی، در سال ۱۹۹۶ م (۱۳۷۵ ش) شرکت‌های خارجی حدود ۷۰۰ میلیون دلار در اقتصاد این کشور سرمایه گذاری کرده‌اند. مجموع سرمایه گذاری خارجی جذب شده در سال ۱۹۹۷ م (۱۳۷۶ ش) حدود یک میلیارد دلار برآورد می‌شود. برای اقتصاد جمهوری آذربایجان که به بیش از ۲۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری بویژه در بخش نفت وگاز نیاز دارد، روند رو به رشد سرمایه گذاری خارجی به خصوص از سوی سرمایه گذاران آمریکایی حایز اهمیت است.

کارشناسان اقتصادی بر این باورند که با بهبود شرایط اقتصادی جمهوری آذربایجان، بازار این کشور رو به توسعه می‌باشد."(افشردی، ص۱۹۶) در فرآیند گذر از نظام گذشته به نظام جدید، بخش‌های اقتصادی نیز دچار تغییراتی گردید بطوری که در سالهای ۹۷-۱۹۹۵ م، سهم بخش‌های صنعت و کشاورزی در تولید ناخالص داخلی کاهش و سهم بخش ساختمان و بخش بازرگانی رو به افزایش گذاشت. این تغییرات ساختاری در اقتصاد کشور عمدتاً ناشی از جریان آزاد سازی قیمت‌ها و دیگر سیاست‌های اقتصادی دولت است که از سال ۱۹۹۲ م در این کشور آغاز گردیده‌است. تولید ناخالص داخلی جمهوری آذربایجان بر اساس هزینه‌های جاری نیز نشان دهندهٔ رشد مصرف خانواده‌ها و نیز مصرف بخش دولتی است. بطوری که هزینه‌های مصرفی بخش خصوصی از ۱۰۲ میلیارد منات در سال ۱۹۹۳ م به ۱۲۰۴۳ میلیارد منات در سال ۱۹۹۷ م بالغ گردیده‌است. همچنین، طی این دوره، مصارف بخش دولتی نیز از ۴۸ میلیارد منات به ۱۸۲۸ میلیارد منات افزایش پیدا کرده‌است.

1993

در سال ۱۹۹۳م، جمهوری آذربایجان از حوزهٔ روبل خارج گردید و از اول مارس ۱۹۹۴م، منات به‌عنوان پول ملی و رسمی کشور شناخته شد و برای توسعهٔ بازار پولی، مبادلات ارزی در شبکهٔ بین بانکی باکو بوجود آمد.

1995

در سال ۱۹۹۵م، سیستم تک نرخی ارز بوجود آمدو نیز در همین سال، در اثر اجرای برنامه‌های تثبیت اقتصادی که از طرف صندوق بین المللی پول حمایت می‌شد، نرخ تورم از ۱۶۶۴ درصد در سال ۱۹۹۴م به ۸/۴۱۱ درصد در سال ۱۹۹۵م، ۸/۱۹ درصد در سال ۱۹۹۶ و ۷/۳ درصد در سال ۱۹۹۷م کاهش یافت.

1996

در سال ۱۹۹۶، اصلاحات ساختاری از جمله خصوصی سازی ادامه یافت اما گسترش فساد مالی و مقاومت نهادها و مدیران شرکت‌های دولتی مانع از پیشرفت سریعتر برنامه‌های اصلاحی و جلب سرمایه‌های خارجی برای تجدید ساختار صنایع غیرنفتی در این کشور شده‌است.

2005

سمبل منات آذربایجان

در این سال تغییر واحد پول جمهوری آذربایجان از منات آذربایجان به منات جدید آذربایجان صورت گرفت و در 28 - دسامبر 2005 اسنکاس‌ها و سکه‌ها منات جدید در این کشور به مردم عرضه شد.[۶]، [۷]در حال حاضر ارزش هر منات جدید جمهوری آذربایجان معادل 1100 تومان و یا 1 دلار و 20 سنت است.[۸] [۹]

2008

در سال 2008 میلادی جمهوری آذربایجان بنا به گزارش بانک جهانی برترین کشور از نظر اجرای برنامه‌های اصلاحات اقتصادی بوده‌است. و در رتبه نخست اصلاحات اقتصادی جهان قرار گرفت.[۱۰]

این کشور در سال گذشته اصلاحات زیادی در بخش قانونگذاری انجام داد و موفق شد از رتبه نود و هفت جهانی در سال 2008 میلادی به رتبه 33 جهانی در سال منتهی به 2009 میلادی صعود کند.[۱۱]

در طی سال 2008 این کشور با تصویب و اجرای قوانینی مانند: تسهیل و کاهش در مراحل و روند آغاز کار، پرداخت اینترنتی مالیات و کاهش حجم کاغذ بازی‌های مرسوم در ادارات، توسعه و استفاده از فن‌آوری‌های روز دنیا در راه اصلاح اقتصادی، کاهش مدت زمان لازم برای انتقال دارایی در جمهوری آذربایجان که این مدت از 61 روز به 11 روز کاهش یافت که با کمک قانون یکپارچگی ثبت دارایی‌های زمین و مستغلات توانست این موفقیت را به دست آورد.[۱۲]

سیاست

به‌دنبال استقلال، فعالیت‌های سیاسی در جمهوری آذربایجان به شدت افزایش یافت. یکی از بزرگ‌ترین سازمانهای سیاسی اپوزیسیون جبههٔ خلق آذربایجان حول ملی گرایی ملی و دفاع در مقابل حملات ارمنستان تشکیل شد.این سازمان در مراحل بعدی حاوی فراکسیونهایی با اندیشه‌های پان ترکیستی نیز بوده‌است. در اولین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری ابوالفضل ایلچی‌بیگ با اندیشه‌های قوم‌گرایانه این مقام رسید، بعد از انتخاب ایلچی‌بیگ وی به همراه وزیر کشور خود اسکندر حمیدف در چندین نوبت خواستار تشکیل ترکیه بزرگ که شامل تمام نواحی شمالی ایران می‌شد شدند. جالب این‌جاست که با وجود اظهارات ضد ایرانی ایلچی بیگ دولت جمهوری اسلامی ایران حمایت خود را از جمهوری آذربایجان در جنگ با ارمنستان قطع نکرد. پس از شکست‌های پیاپی در جنگ با ارمنستان، و شکست تقریباً تمامی سیاستهای وی، و چندین قیام خونین در چند شهر از جمله گنجه، حیدر علی‌اف رئیس وقت پارلمان طی یک کودتای بدون خونریزی قدرت را به دست آورد و ایلچی‌بیگ به تبعید فرستاده شد.

در زمان ریاست‌جمهوری وی و وپسرش روابط با ایران به تدریج گرم و گرمتر شد، تا جایی که روسای جمهور هر دو کشور در چندین نوبت به کشور یکدیگر سفر کرده‌اند، و جمهوری کنسولگری‌ای نیز در شهر تبریز افتتاح کرد و علی‌اف پسر به آن شهر سفر کرده و با تجار آن دیدار کرد. موافقتنامه‌های زیادی نیز در زمینه‌های تجاری، ورزشی، فرهنگی و مرزی بین دو کشور بسته شده‌است. طبق این معاهده‌ها سفر به کل جمهوری خودمختار نخجوان و در بخش اصلی جمهوری تا چندین کیلومتر از مرز بدون ویزا امکان‌پذیر است و تقریباً تمامی احتیاجات نخجوان (گاز، برق، مواد غذایی و...) به علت بسته بودن مرز با ارمنستان از طریق ایران انجام می‌شود. درحال حاضر جریانات ضدایرانی تنها در بخش‌هایی از اپوزوسیون دولت این کشور دیده می‌شوند.

مسایل مورد مناقشه

در پی گسسته شدن اتحاد جماهیر شوروی و آغاز درگیری‌های قومی، تعداد کثیری از ساکنان ارمنی منطقه قره‌باغ با مداخله ارتش جمهوری ارمنستان موفق به کنترل این ناحیه و شش ناحیه غیر ارمنی نشین شدند. جمهوری قره‌باغ که کنترل بیست درصد از اراضی جمهوری آذربایجان را دارد تا کنون توسط هیچ کشوری به رسمیت شناخته نشده‌است و از هر لحاظ تحت نفوذ و حاکمیت ارمنستان می‌باشد. در اثر این جنگهای حدود یک میلیون اهالی آذری و کرد و آذری جنگزده این منطقه بی خانمان گشته و تعداد کثیری هنوز در پناهگاه‌های موقتی و نیمه موقتی بسر می‌برند.

مردم شناسی

۸۹٪ جمعیت جمهوری آذربایجان، آذربایجانی و ۱۱٪ بقیه تالشی، تاتی (آرانی)، ارمنی و... می‌باشد.

تات‌های آران به‌گویشی نزدیک به زبان فارسی صحبت می‌کنند.

جمعیت بزرگی از مردم نواحی شمال شرقی جمهوری فعلی آذربایجان و به‌ویژه شبه‌جزیره آبشوران از تبار پارسی (تات) هستند و تا حدود سال ۱۹۲۰ (میلادی) اکثریت آن‌ها به زبان (تاتی اران) سخن می‌گفتند.[۱۳] تات‌های اران، که خود را پارس می‌نامند از زمان ساسانیان در جزیره آبشوران و دیگر مناطق اران سکونت دارند. زبان آن‌ها از شاخه فارسی‌تبار (زبان‌های جنوب شرقی ایرانی) است.[۱۴] این گروه را نباید با تات‌های ایران که زبانی از شاخه ایرانی شمال غربی دارند اشتباه گرفت. در سرشماری‌های جمهوری آذربایجان تات‌ها را جزو قومیت آذربایجانی به شمار می‌آورند.[۱۵] در یکی از سرشماری‌هایی که در سال ۱۹۷۰ منتشر شد تعداد تات‌زبان‌های اران را ۷۰ هزار نفر اعلام کردند.[۱۶]

فرهنگ

فرهنگ مردم جمهوری آذربایجان بنا به موقعیت جغرافیایی و میراث تاریخی متأثر از فرهنگهای مختلف منطقه قفقاز و خاورمیانه از جمله فرهنگهای ایرانی، ترکی، روسی و اسلامی است. امروزه فرهنگ غربی با شدت بسیار رایج می‌گردد. بجز اکثریت آذربایجانی مردم ملتهای متفاوتی همچون ارمنی‌ها، کردها و تالشی‌ها در جنوب و شرق و لزگی‌ها و یهودی هاو تات‌ها در شمال به رنگارنگی زبانها و فرهنگ رایج افزوده‌اند.نرخ باسوادی در این کشور در سطح استانداردهای اروپایی است و 98% جمعیت آن باسوادند.[۱۷]

برگزاری جشن نوروز و موسیقی سنتی موقام نشانه‌های نزدیکی و تأثیر ماندگار و تاریخی به فرهنگ ایرانی هستند. از لحاظ ادبیات نیز شعرایی مانند خاقانی شروانی و نظامی گنجوی از خاک جمهوری آذربایجان فعلی بر خواسته‌اند و تأثیرهای اساسی در ادبیات فارسی داشته‌اند.

موسیقی

جمهوری آذربایجان از لحاظ موسیقی غنی است، انواع موسیقی در این کشور رایج است:[۱۸]

توسعه کاربرد IT در آذربایجان

آذربایجان اولین بار در سال 1995 و از طریق آکادمی علوم این کشور به اینترنت پرسرعت متصل شد. کاربرد اینترنت در آذربایجان با سرعت قابل ملاحظه‌ای رشد داشته‌است بطوری که در حال حاضر ضریب نفوذ اینترنت در این کشور تقریبا هشت میلیونی در حدود 8 درصد است. از 800 هزار نفر کاربر اینترنت در این جمهوری 7/53 درصد با گوشی هایشان به وب وصل می‌شوند. 4/38 درصد از شیوه اتصال تلفنی و بقیه از خطوط ADSL استفاده می‌کنند. شرکت‌های ISP این کشور سرویس‌های پرسرعت خود را از 64 کیلوبیت تا دو مگابیت در ثانیه به کاربران خانگی ارائه می‌دهد، البته با توجه به درآمد سرانه مردم در آذربایجان پرداخت هزینه برای دسترسی به اینترنت هنوز دشوار است.[۱۹]

  • 2000–1995 تعداد کاربران اینترنت 12هزار نفر
  • 2005-2000 تعداد کاربران اینترنت 679 هزار نفر
  • 2007-2005 تعداد کاربران اینترنت 800 هزار نفر
  • 2008–2007 تعداد کاربران اینترنت بیش از یک میلیون نفر[۲۰]

 

دین و مذهب

مسجد شاه عباس در شهر گنجه

پیرامون ۷۰ درصد مردم جمهوری آذربایجان شیعه هستند و کلاً ۹۳٫۴ درصد مردم این کشور مسلمان بوده و ۴٫۸ درصد مسیحی ارتدکس و بقیه (۲٫۴ درصد) پیرو کیش‌های دیگرند.

در ضمن جمهوری آذربایجان پس از جمهوری اسلامی ایران، دومین کشوری در جهان است که اکثر جمعیت آن را شیعیان تشکیل می‏دهند[۲۱]

نمایی از شهر باکو در شب

قیزقالاسی در شهر باکو

مسجد و آرامگاه بی بی هیبت "خواهر امام رضا(ع)

عمارت سعادت در باکو

آکادمی علوم جمهوری آذربایجان در باکو

خیابانی در باکو

ساختمان دولت آذربایجان

تندیس‌هایی برگرفته از اشعار نظامی گنجوی در موزه شهر گنجه

تالار شهر گنجه

خیابان روبروی آکادمی علوم در شهر گنجه

کاروانسرای شهر شکی

 زیارتگاه دیری بابا در منطقه مرزه

کلیسای گرجی ساینگیلو در منطقه قاخ

منطقه قره باغ

منطقه توریستی خینالیق

سنگ نگاره قبوستان

دره رود آلازانی

دره آلازانی

جنگل آق‌دام

جنگل‌های منطقه نابران (از قدیمیترین جنگلهای جهان)

صنایع دستی شهر قبله